Του Απόστολου Αποστόλου *
Η προεκλογική περίοδος άρχισε πριν ακουστεί το επίσημο σφύριγμα. Άρχισε με δίλημμα: «Μια Ελλάδα ασφαλής ή ακυβέρνητο καράβι;». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας της Γραμματείας Οργανωτικού της ΝΔ δήλωσε: «Η μάχη των επόμενων εκλογών έχει ήδη ξεκινήσει. Θα παραμείνει η Ελλάδα ασφαλής, ισχυρή και σταθερή σε μια τροχιά προόδου ή θα ρισκάρει; Θα ρισκάρει τις κατακτήσεις της για να μετατραπεί σ’ ένα ακυβέρνητο καράβι μέσα σε αχαρτογράφητα διεθνή νερά;» Έτσι λοιπόν, το πολιτικό αφήγημα συμπυκνώθηκε σε θαλασσινή μεταφορά. Η χώρα εισήλθε ξαφνικά σ’ ένα σκηνικό διαφήμισης και οι πολίτες ως κομπάρσοι θα πρέπει να διαλέξουν ανάμεσα στον φόβο και στον… μεγαλύτερο φόβο. Κανένας απολογισμός, καμιά ουσιαστική αυτοκριτική, μόνο ένα τιμόνι υψωμένο σαν τρόπαιο και μια κοινωνία που καλείται να χειροκροτήσει, σαν να ήταν οι πολίτες της χώρας θεατές σε παράσταση τρόμου.
Η «ασφάλεια» έγινε λέξη πασπαρτού. Στην οικονομία, στους θεσμούς, στη γεωπολιτική. Μα όσο περισσότερο επαναλαμβάνεται, τόσο αδειάζει. Σε ποια ασφάλεια αναφέρεται ο πρωθυπουργός; Σε μια ασφάλεια με υποκλοπές που τραυμάτισαν τον πυρήνα του κράτους δικαίου; Σε μια ασφάλεια με τα Τέμπη να υπενθυμίζουν ότι οι υποδομές δεν λειτουργούν; Σε μια ασφάλεια με σκάνδαλα που ξεπηδούν σαν υποσημειώσεις σε κρατικούς οργανισμούς; Και κάθε φορά, όταν η πραγματικότητα διαψεύδει τη ρητορική, επιστρατεύεται το «διαχρονικό»: φταίει το παρελθόν. Το παρόν απλώς… διαχειρίζεται.
Στον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα εκατομμύρια έφυγαν, οι ευθύνες χάθηκαν και οι υπογραφές έμοιαζαν με λουλούδια σε μπουκέτο που κανείς δεν τα άγγιξε. Και σα να μην έφταναν αυτά, ήρθε η υπόθεση της ΓΕΣΕ φάκελοι, καταγγελίες, ερωτήματα για διαχείριση και ελέγχους, όλα μπερδεμένα σ’ ένα δακτυλοδεικτικό παιχνίδι, σαν να λένε «δείτε πόσο πολύ προσπαθούμε να είμαστε νομότυποι». Και έρχεται και η ΔΥΠΑ, ο οργανισμός που υποτίθεται ότι στηρίζει ανέργους και ευάλωτους και εκεί καταγράφηκαν επίσης σοβαρά ερωτήματα για διαδικασίες, διαγωνισμούς και διαφάνεια. Κάθε φορά όμως, η ίδια απάντηση: «Η Δικαιοσύνη θα κρίνει». Σωστό. Μα η πολιτική ευθύνη δεν είναι παράρτημα της ποινικής διαδικασίας, είναι η καρδιά που χτυπάει ή δεν χτυπάει στο σώμα της διακυβέρνησης.
Κι ενώ οι φάκελοι παραμένουν ανοιχτοί, εμφανίζεται το «παραθυράκι» για μείωση ΦΠΑ σύμφωνα με όσα είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σε συνέντευξη του. Παραθυράκι όμως, όχι καθαρή δέσμευση. Η ακρίβεια δεν λύνεται με υπαινιγμούς, ούτε τα νοικοκυριά πληρώνουν τον λογαριασμό του ρεύματος με δηλώσεις προθέσεων. Το καράβι συνεχίζει να βαφτίζει τις ρωγμές «αναπόφευκτες», ενώ η κοινωνία καταλαβαίνει ότι η «ασφάλεια» που προβάλλεται είναι προϊόν συμβιβασμού, φόβου και επικοινωνιακής μαγείας, όχι ουσίας.
Και όσο τα σκάνδαλα σωρεύονται, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης φαίνεται να παίζουν το δικό τους παιχνίδι. Η κριτική περιορίζεται σε «ήπια σχόλια», ενώ η κυβέρνηση αναπαράγει θριαμβευτικά τα επικοινωνιακά σποτ της. Κάθε αμήχανη ερώτηση ανασκευάζεται ή χάνει τον τόνο της, ενώ οι αντιπολιτευτικές αστοχίες μεγεθύνονται σε επικίνδυνες κρίσεις. Οι ειδήσεις μοιάζουν με καθρέφτη που κολακεύει τον καπετάνιο και αγνοεί τα μπουρίνια στο κατάστρωμα. Η ενημέρωση γίνεται θεατρική παράσταση. Έτσι οι πολίτες βλέπουν θέαμα, όχι λογοδοσία. Το παιχνίδι είναι απλό, προστασία εξουσίας και καλλιέργεια αίσθησης «αναγκαίας σταθερότητας». Οι δημοσιογράφοι μετατρέπονται σε καπετάνιους μικρού μεγέθους, που φουσκώνουν τα πανιά των κυρίων και αγνοούν τη φουρτούνα.
Στο φόντο, η κυβέρνηση υψώνει το ενεργειακό αφήγημα. Εξορύξεις, γεωπολιτική αναβάθμιση, διεθνείς συνεργασίες. Η χώρα ως ενεργειακός κόμβος, η Chevron αναλαμβάνει έρευνες και η ρητορική γίνεται πανηγυρική. Όμως οι ερωτήσεις επιμένουν. Ποιοι είναι οι όροι; Ποιες είναι οι εγγυήσεις; Ποιος ελέγχει τις συμβάσεις; Πώς διασφαλίζονται τα κυριαρχικά δικαιώματα σε περιοχές ευαίσθητες, όπως νότια του Καστελόριζου; Η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να είναι επικοινωνιακή φιέστα. Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι γραμμές σε PowerPoint. Η χώρα δεν είναι οικόπεδο για business plan.
Να πούμε λοιπόν, ότι οι υποκλοπές δεν ήταν απλώς «μια δύσκολη στιγμή», ήταν ρήγμα στον πυρήνα της δημοκρατίας. Τα Τέμπη δεν ήταν «ανθρώπινο λάθος», ήταν τραγωδία που αποκάλυψε χρόνιες παθογένειες και κυρίως πολιτική αδράνεια των τελευταίων ετών. Οι πολίτες παρακολουθούν μια πολιτική που βαφτίζει την αδράνεια «διαχείριση κρίσης» και την εγκληματική αμέλεια «αναπόφευκτο γεγονός». Ο καπετάνιος όμως συνεχίζει να χαμογελάει στον καθρέφτη.
Μπροστά σε όλα αυτά, το δίλημμα «σταθερότητα ή ακυβερνησία» μοιάζει όλο και πιο απλουστευτικό. Σταθερότητα σε τι; Στη διαχείριση κρίσεων που επαναλαμβάνονται; Στη συνήθεια των σκανδάλων που βαφτίζονται «μεμονωμένα»; Στην επικοινωνιακή υπεροχή που υποκαθιστά τον ουσιαστικό έλεγχο; Η ΝΔ γνωρίζει ότι η αυτοδυναμία δεν είναι αυτονόητη. Η πίεση προς τον ενδιάμεσο χώρο εντείνεται. Ενώ η πόλωση λειτουργεί ως εργαλείο. Ή μαζί μας ή με το χάος. Μα η δημοκρατία δεν είναι παιδικό παιχνίδι με δύο στρατόπεδα. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να κρίνουν με βάση το σύνολο: έργο, αστοχίες, θεσμική συμπεριφορά.
Οι πολίτες δεν ζητούν αλάνθαστους κυβερνώντες, ζητούν καθαρές απαντήσεις. Ζητούν να μη μετατρέπεται κάθε σκάνδαλο σε επικοινωνιακή διαχείριση. Ζητούν να μη ακούν διαρκώς ότι «όλα είναι νόμιμα» όταν το θέμα αφορά ηθική και πολιτική ευθύνη. Και θέλουν να ξέρουν αν οι φορείς που διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα (ΟΠΕΚΕΠΕ,ΓΕΣΕ ΔΥΠΑ, ΓΕΣΕ) λειτουργούν με διαφάνεια ή με λογική «παραθυράκι για επικοινωνιακή ασφάλεια».
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν το καράβι θα έχει καπετάνιο. Είναι αν ο καπετάνιος δέχεται έλεγχο. Αν αναγνωρίζει λάθη. Αν αλλάζει ρότα όταν οι ενδείξεις το απαιτούν. Αν κατανοεί ότι η σταθερότητα δεν είναι άλλοθι για ακινησία.
Γιατί στο τέλος, το ακυβέρνητο καράβι δεν είναι εκείνο που θα αλλάζει πορεία μέσα από δημοκρατική επιλογή, είναι εκείνο που θα επιμένει να διαφημίζει νηνεμία ενώ τα κύματα θα χτυπούν ήδη τα πλευρά του. Και όταν οι πολίτες μπουν στο παραβάν, δεν θα ψηφίσουν τη μεταφορά του καραβιού. Θα ψηφίσουν αν πιστεύουν ότι η σταθερότητα που τους προτείνεται είναι εγγύηση διαφάνειας, ή απλώς ένα καλοτυπωμένο σωσίβιο επικοινωνίας.
* Ο Απόστολος Αποστόλου είναι Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και Διεθνών Δημοσίων Σχέσεων του Πανεπιστημίου Federiciana Ρώμης.
0 Σχόλια
Tο kozanara.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.