Τα στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο του πολέμου: Η αρτηρία του παγκόσμιου πετρελαίου και το γεωπολιτικό παιχνίδι Κίνας – Δύσης

Του Δημήτρη Μηλάκα

Ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα λίγων δεκάδων χιλιομέτρων στον Περσικό Κόλπο κρατά στα χέρια του την ενεργειακή ισορροπία του πλανήτη. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό «λαιμό μπουκαλιού» της παγκόσμιας οικονομίας. Από εκεί περνά σχεδόν το ένα πέμπτο του πετρελαίου που καταναλώνεται στον κόσμο, γεγονός που μετατρέπει κάθε κρίση στην περιοχή σε δυνητικό παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.

Η μεγαλύτερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη

Τα Στενά του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη. Σύμφωνα με στοιχεία της U.S. Energy Information Administration (EIA), περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διακινούνται καθημερινά μέσω του Ορμούζ.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, η οποία υπολογίζεται πάνω από 100 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον International Energy Agency (IEA).

Με απλά λόγια, ένα στα πέντε βαρέλια πετρελαίου που καταναλώνεται στον πλανήτη περνά από αυτό το στενό πέρασμα.

Η σημασία του Ορμούζ δεν αφορά μόνο τον όγκο του πετρελαίου που μεταφέρεται, αλλά και τις χώρες που εξαρτώνται από αυτό. Το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων κατευθύνεται προς την Ασία. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα απορροφούν τη μεγαλύτερη ποσότητα των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο.

Η Κίνα είναι μακράν ο μεγαλύτερος πελάτης, λαμβάνοντας περίπου 5 έως 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που έχουν περάσει από τα Στενά του Ορμούζ. Η Ινδία εισάγει περίπου 2 έως 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ Ιαπωνία και Νότια Κορέα περίπου 1,5 έως 1,8 εκατομμύρια βαρέλια η καθεμία.

Αντίθετα, η εξάρτηση της Δύσης είναι σαφώς μικρότερη. Η Ευρώπη εισάγει περίπου 2 έως 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω Ορμούζ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες λιγότερο από 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, κυρίως λόγω της αυξημένης εγχώριας παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό γεωπολιτικό παράδοξο: μια ενδεχόμενη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα έπληττε περισσότερο τις οικονομίες της Ασίας παρά τη Δύση.

Η ασιατική εξάρτηση από το πετρέλαιο του Κόλπου

Στο ενεργειακό σύστημα του Περσικού Κόλπου κυριαρχούν κυρίως οι εξαγωγές από πέντε χώρες: Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Ιράν.

Η Σαουδική Αραβία παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας μέσω Ορμούζ, με περίπου 6 έως 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ακολουθεί το Ιράκ με περίπου 3,5 έως 4 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ εξάγουν περίπου 2 έως 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Το Ιράν, παρά τις διεθνείς κυρώσεις, συνεχίζει να εξάγει περίπου 1,3 έως 1,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς. Πάνω από 80% έως 90% αυτών των εξαγωγών κατευθύνεται στην Κίνα, συχνά μέσω έμμεσων εμπορικών μηχανισμών. Η ενεργειακή αυτή διαδρομή καθιστά το Ορμούζ όχι απλώς μια θαλάσσια δίοδο αλλά την κύρια αρτηρία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.

Τι θα σήμαινε ένα κλείσιμο του Ορμούζ

Η στρατηγική σημασία του Ορμούζ γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξεταστεί το ενδεχόμενο διακοπής της ναυσιπλοΐας. Αν το πέρασμα έκλεινε πλήρως, η παγκόσμια αγορά θα έχανε περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.

Σε χρονικό ορίζοντα μίας εβδομάδας, η απώλεια αυτή θα έφτανε τα 140 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ μέσα σε έναν μήνα η αγορά θα στερούνταν σχεδόν 600 εκατομμύρια βαρέλια. Ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του περάσματος, μικρότερες διαταραχές —όπως επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, ναρκοθετήσεις ή εκτόξευση ασφαλιστικών premiums— μπορούν να αφαιρέσουν 5 έως 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την αγορά. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν σημαντικά.

Αναλύσεις ενεργειακών οίκων που μεταδόθηκαν από το Reuters δείχνουν ότι μια περιορισμένη διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ σε περίπτωση σοβαρής κρίσης οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν στην περιοχή των 120 έως 150 δολαρίων. Παράλληλα, η Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank) έχει υπολογίσει ότι απώλεια παραγωγής της τάξης των 3 έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου έως και 75%.

Η επίπτωση δεν θα περιοριζόταν μόνο στην τιμή της βενζίνης. Η αύξηση του κόστους της ενέργειας επηρεάζει άμεσα τη ναυτιλία, τις αερομεταφορές, την παραγωγή τροφίμων και συνολικά τον πληθωρισμό. Η παγκόσμια οικονομία θα αντιμετώπιζε ένα ενεργειακό σοκ αντίστοιχο με τις μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του παρελθόντος.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: το Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό σημείο στον χάρτη. Είναι η βασική ενεργειακή αρτηρία της Ασίας — και ιδιαίτερα της Κίνας — και ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της παγκόσμιας γεωπολιτικής ισορροπίας.

Πηγή: ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ

από dromosanoixtos.gr