Bloomberg: To Ιράν πολεμά, αλλά ξεμένει από…νερό

Μια χώρα που ήδη αντιμετώπιζε οξύτατη λειψυδρία βλέπει τώρα τον πόλεμο να πιέζει ακόμη περισσότερο ένα σύστημα στα όρια της κατάρρευσης

• Ρεπορτάζ του Bloomberg

Μια φωτεινή μπάλα φωτιάς διασχίζει έναν δρόμο της Τεχεράνης. Για λίγα δευτερόλεπτα, όσοι βλέπουν το βίντεο πιστεύουν ότι πρόκειται για επίθεση με drone. Όμως δεν ακολουθεί έκρηξη. Αντί για αυτό, μια μακριά ουρά φλόγας απλώνεται εκεί όπου κάποτε υπήρχε κανάλι νερού.

Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τις ισραηλινές επιθέσεις σε αποθήκες πετρελαίου στα περίχωρα της ιρανικής πρωτεύουσας φαίνεται να δείχνουν αποστραγγιστικά κανάλια να καίγονται. Οι εικόνες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, όμως για πολλούς ειδικούς αποτελούν ένα σοκαριστικό σύμβολο της κατάστασης του υδάτινου συστήματος του Ιράν.

Μια χώρα που ήδη αντιμετώπιζε οξύτατη λειψυδρία βλέπει τώρα τον πόλεμο να πιέζει ακόμη περισσότερο ένα σύστημα στα όρια της κατάρρευσης.

Μια πρωτεύουσα κοντά στο «Day Zero»

Πριν ακόμη ξεσπάσει ο πόλεμος, η Τεχεράνη βρισκόταν ήδη αντιμέτωπη με το φάσμα του λεγόμενου «Day Zero» – της ημέρας δηλαδή που τα αποθέματα νερού μιας πόλης εξαντλούνται.

Σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ του Bloomberg, στα τέλη του περασμένου έτους τα φράγματα που τροφοδοτούν την πρωτεύουσα των περίπου 9 εκατομμυρίων κατοίκων πλησίαζαν επικίνδυνα σε χαμηλά επίπεδα. Ο πρόεδρος του Ιράν είχε μάλιστα προειδοποιήσει δημόσια ότι, εάν δεν έρχονταν βροχές, ακόμη και τα μέτρα δελτίου στο νερό δεν θα ήταν αρκετά και θα μπορούσε να χρειαστεί εκκένωση της πόλης.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι ο πόλεμος εκτυλίσσεται σε μια από τις πιο υδατικά πιεσμένες περιοχές του πλανήτη.

Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει την κρίση

Το Ιράν βιώνει από το 2020 τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων δεκαετιών. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, τα χρόνια με εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις είναι πλέον δέκα φορές πιο πιθανό να συμβούν σε σχέση με την περίοδο πριν από τη βιομηχανική εποχή.

Η Μέση Ανατολή θερμαίνεται περίπου διπλάσια γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που μειώνει περαιτέρω τα διαθέσιμα υδάτινα αποθέματα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το Ιράν συγκαταλέγεται πλέον στις πιο υδατικά πιεσμένες χώρες του κόσμου, με περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα του πληθυσμού να αντιμετωπίζουν ακραία πίεση στους υδάτινους πόρους.

Δεκαετίες κακοδιαχείρισης

Η κλιματική κρίση όμως δεν είναι η μόνη αιτία. Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα είναι αποτέλεσμα δεκαετιών κακοδιαχείρισης.

Μετά την επανάσταση του 1979 το Ιράν επένδυσε μαζικά σε μεγάλα έργα υποδομών – φράγματα, ταμιευτήρες και δίκτυα μεταφοράς νερού – χωρίς όμως μια συνεκτική εθνική στρατηγική. Πολλά από αυτά τα έργα, όπως επισημαίνουν αναλυτές, λειτουργούν σήμερα πολύ κάτω από τη χωρητικότητά τους, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και κατά 90%.

Ταυτόχρονα, οι συμβάσεις για έργα υποδομών κατέληξαν συχνά σε δίκτυα εταιρειών κοντά στο κράτος και στον στρατό. Στο Ιράν ο όρος «μαφία του νερού» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει αυτό το σύστημα.

Οι διεθνείς κυρώσεις επιδείνωσαν την κατάσταση, καθώς απέκλεισαν πολλές ξένες εταιρείες από τη συμμετοχή σε έργα συντήρησης και εκσυγχρονισμού των υποδομών.

Η γεωργία «πίνει» το νερό

Περίπου το 90% των υδάτινων πόρων της χώρας κατευθύνεται στη γεωργία. Η κυβέρνηση επιδιώκει την αυτάρκεια σε τρόφιμα, ενθαρρύνοντας καλλιέργειες που συχνά απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι καλλιέργειες επεκτάθηκαν ακόμη και στις πιο άνυδρες περιοχές της χώρας. Η υπεράντληση των υδροφορέων και η εξάντληση των υπόγειων υδάτων έχουν οδηγήσει ακόμη και σε καθίζηση εδαφών σε περιοχές της Τεχεράνης.

Το νερό ως νέο πεδίο σύγκρουσης

Ο πόλεμος δημιουργεί τώρα έναν ακόμη κίνδυνο: την στοχοποίηση υδάτινων υποδομών.

Μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ δέχθηκε επίθεση στις αρχές Μαρτίου, ενώ στη συνέχεια το Ιράν έπληξε εγκατάσταση ύδρευσης στο Μπαχρέιν. Οι επιθέσεις αυτές εντείνουν τους φόβους ότι οι υποδομές νερού μπορεί να μετατραπούν σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης.

Σε μια περιοχή όπου πάνω από το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας αφαλάτωσης βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, το Ιράν εξαρτάται πολύ λιγότερο από αυτή την τεχνολογία. Μόλις το 3% του πόσιμου νερού της χώρας προέρχεται από αφαλάτωση, έναντι άνω του 50% στη Σαουδική Αραβία και περίπου 90% στο Κουβέιτ.

Μια κρίση που μπορεί να πυροδοτήσει κοινωνική έκρηξη

Τα τελευταία χρόνια η λειψυδρία έχει ήδη προκαλέσει διαδηλώσεις σε περιοχές όπως η επαρχία Χουζεστάν και η πόλη Ισφαχάν. Οι ελλείψεις νερού έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Ακόμη και αν ο πόλεμος τερματιστεί σύντομα, πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι το Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια βαθύτερη και πιο δύσκολη κρίση νερού.

Καθώς η περιοχή βγαίνει από τη χειμερινή περίοδο βροχών και πλησιάζει το καυτό καλοκαίρι, οι θερμοκρασίες μπορεί να αγγίξουν ξανά τα επίπεδα ρεκόρ των 50 βαθμών Κελσίου.

Σε μια χώρα που ήδη παλεύει με την ξηρασία, τον πόλεμο και τις κυρώσεις, το νερό κινδυνεύει να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη στρατηγική αδυναμία της.

από greece-salonika.blogspot.com