Η παγκόσμια τάξη δεν είναι το αποτέλεσμα της βούλησης των λαών, αλλά το προϊόν στρατηγικών υπολογισμών, γεωπολιτικών παζαριών και οικονομικών συμφερόντων.
Του Βασίλη Λύκου *
Κάποια στιγμή πρέπει να ειπωθεί δυνατά αυτό που όλες οι κυβερνήσεις γνωρίζουν, αλλά καμία δεν τολμά να παραδεχτεί: η παγκόσμια τάξη δεν είναι το αποτέλεσμα της βούλησης των λαών, αλλά το προϊόν στρατηγικών υπολογισμών, γεωπολιτικών παζαριών και οικονομικών συμφερόντων. Τα σύνορα χαράχθηκαν με γνώμονα την ισχύ, όχι τη συλλογική ταυτότητα. Και η κρατική εξουσία ασκείται συχνά όχι από εκλεγμένα κοινοβούλια, αλλά από think tanks, ενεργειακά καρτέλ και «στρατηγικούς εταίρους» που αλλάζουν προτεραιότητες με την ευκολία που αλλάζουν οι αγορές γραμμή.
Μέσα σε όλο αυτό το πολιτικό θέατρο, υπάρχει μόνο ένα πράγμα που φοβίζει πραγματικά τα κέντρα ισχύος: ένας λαός που αποφασίζει για το μέλλον του. Όχι τα drones. Όχι οι κυρώσεις. Όχι οι στρατιωτικές συμμαχίες. Αλλά ο ίδιος ο λαός, ως πολιτικό υποκείμενο.
Η μεγάλη αντίφαση: 5.000 λαοί, 193 κράτη
Η παγκόσμια τάξη βασίζεται σε μια θεμελιώδη παραδοχή: ότι η ανθρωπότητα «χωράει» σε 193 κράτη. Πρόκειται για μια τεχνητή, επιβεβλημένη κανονικότητα. Δεν είναι αποτέλεσμα επιλογής, αλλά ιστορικής συγκυρίας. Χίλια έθνη που δεν έχουν κράτος δεν το αγνοούν· απλώς δεν τους επιτρέπεται να το διεκδικήσουν.
Γιατί; Επειδή ένας λαός που αποκτά κυριαρχία παύει να είναι διαθέσιμος ως εργαλείο. Δεν προσφέρεται για «γεωπολιτικές διευκολύνσεις», δεν παραδίδει λιμάνια και ορυχεία, δεν συναινεί σε συμφωνίες που εξυπηρετούν τρίτους. Είναι απρόβλεπτος, αδέσμευτος, μη διαχειρίσιμος. Και το σύστημα δεν αντέχει την πραγματική ελευθερία.
Όταν οι λαοί ζητούν κάλπη, τα κράτη ζητούν σιωπή
Το μοτίβο είναι παγκόσμιο. Στη Σκωτία, το δημοψήφισμα έγινε μόνο μετά από ασφυκτική πίεση. Στην Καταλονία, εκλεγμένοι ηγέτες οδηγήθηκαν σε εξορία και φυλακή για το «έγκλημα» της κάλπης. Οι Κούρδοι, ένας από τους μεγαλύτερους λαούς χωρίς κράτος, αντιμετωπίζονται από τους διεθνείς θεσμούς ως «γεωπολιτικό πρόβλημα». Το αίτημα αυτοδιάθεσης θεωρείται απειλή για τη «σταθερότητα» — αλλά η σταθερότητα ποιων;
Αν μια πολυεθνική θέλει να αλλάξει χώρα φορολόγησης, αυτό λέγεται «ελεύθερη αγορά».
Αν ένας λαός θέλει να αποφασίσει για το καθεστώς του, αυτό βαφτίζεται «αποσταθεροποίηση».
Η ειρωνεία αγγίζει το όριο της γελοιότητας.
Η πραγματική απειλή για τις κυβερνήσεις: η απώλεια του μονοπωλίου στο μέλλον
Όσο πιο έντονα ένα κράτος επικαλείται την «εθνική ενότητα» και την «αδιαίρετη κυριαρχία», τόσο περισσότερο αποκαλύπτει τον βαθύ του φόβο: ότι ο λαός θα αποφασίσει χωρίς αυτό. Η αυτοδιάθεση δεν απειλεί κοινωνίες. Απειλεί κυβερνήσεις που επιβιώνουν πολιτικά μόνο όσο μπορούν να κρύβονται πίσω από εξωτερικούς κινδύνους και γεωπολιτικούς μύθους.
Αν αφαιρέσεις από πολλές κυβερνήσεις:
-τον φόβο,
-τον «εχθρό»,
-τη στρατιωτική ρητορική,
-την ψευδαίσθηση ασφάλειας,
-πόσες θα αντέξουν στη δοκιμασία της δημοκρατίας; Λιγότερες απ’ όσες θα ήθελαν να πιστεύουμε.
Το οικονομικό επιχείρημα της «ανεξαρτησίας-καταστροφής» δεν στέκει
Η αφήγηση ότι η αυτοδιάθεση «φτωχαίνει» είναι ένα από τα πιο καλοπροβαρισμένα ψέματα της εποχής. Τα δεδομένα δείχνουν το αντίθετο:
-Τα μικρά κράτη έχουν σημαντικά υψηλότερο ΑΕΠ ανά κάτοικο.
-Οι πιο σταθερές δημοκρατίες στον κόσμο είναι μικρές.
-Το 80% των πιο καινοτόμων οικονομιών έχει πληθυσμό κάτω από 10 εκατομμύρια.
Αν η μικρή κλίμακα ήταν εμπόδιο, οι επιτυχίες χωρών όπως η Εσθονία, η Ισλανδία ή η Σιγκαπούρη θα ήταν αδύνατες. Η αλήθεια είναι απλή: η αυτοδιάθεση είναι πολιτικό πρόβλημα για τις ελίτ, όχι οικονομικό πρόβλημα για τους λαούς.
Η νέα αποικιοκρατία δεν χρειάζεται στρατούς — χρειάζεται ρευστούς πληθυσμούς
Σήμερα, η ισχύς δεν επιβάλλεται με κατακτητικούς πολέμους, αλλά με τρεις μηχανισμούς:
1. Αποδόμηση ταυτοτήτων.
Όσο πιο βαθιές οι ρίζες ενός έθνους, τόσο μεγαλύτερη η προσπάθεια να αποδυναμωθεί.
2. Αλλοίωση κοινωνικών ιστών.
Όχι με όρους εχθρότητας μεταξύ λαών — αυτό είναι παγίδα. Αλλά μέσω υπερκορεσμού δομών, ανισοτήτων και συνεχούς ανασφάλειας.
3.Μετατροπή κρατών σε «χώρους».
Όταν ένα έθνος χάνει τη συνοχή του, αντιμετωπίζεται ως αγορά, όχι ως κοινότητα. Ως περιφέρεια, όχι ως πολιτικό σώμα.
Το υπερσυγκεντρωμένο κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Και γι’ αυτό ακριβώς αντιμετωπίζει όλα τα έθνη ως εμπόδια, όχι ως ισότιμους εταίρους.
Ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας των λαών — όχι των αυτοκρατοριών
Η τεχνολογία, η διαφάνεια και η παγκόσμια πληροφόρηση έχουν αλλάξει για πάντα το παιχνίδι. Δεν μπορείς να κρύψεις διώξεις. Δεν μπορείς να καταστείλεις καταγραφές. Δεν μπορείς να ελέγξεις την πληροφορία. Οι λαοί έχουν πλέον τη δυνατότητα να θέσουν τα αιτήματά τους κατευθείαν στη διεθνή κοινότητα.
Και αυτό τρομάζει τους ισχυρούς περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
Η ουσία είναι απλή: ο μόνος πραγματικός κυρίαρχος είναι ο λαός. Όταν τα έθνη αποφασίζουν μόνα τους, αλλάζει όχι μόνο η γεωγραφία — αλλάζει η ιστορία.
Η εποχή των επιβεβλημένων συνόρων τελειώνει.
Η εποχή των αυτοκυβερνώμενων λαών αρχίζει.
Όχι επειδή το επιτρέπει το σύστημα.
Αλλά επειδή το απαιτούν όσοι δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν — και τα πάντα να κερδίσουν.
* Ο Βασίλης Λύκος είναι δρ Ολοκληρωµένης Περιβαλλοντικής ∆ιαχείρισης του Πανεπιστηµίου Κρήτης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύµβουλος Στερεάς Ελλάδας
0 Σχόλια
Tο kozanara.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.