Οι πολίτες, το κίνημα των πολιτών και το τέλος της εποχής της αθωότητας [του]....

Του Γιάννη Μανιού

 Μετά την πτώση της Δικτατορίας και την ολοκλήρωση του κοινοβουλευτικού πολιτικού συστήματος της κομματοκρατίας, ένας από τους βασικούς πυλώνες στήριξης και νομιμοποίησής του ήταν ο προσδιορισμός ‘’κατά το δοκούν’’ της έννοιας του πολίτη. Η κυρίαρχη συστημική άποψη υποστήριζε [και ακόμα το κάνει αν και με μικρότερη ένταση] ότι ‘’ο ρόλος του υπεύθυνου πολίτη είναι να ψηφίζει κάθε 4 χρόνια και να αναθέτει σε κάποιους εκπροσώπους του να αποφασίζουν για λογαριασμό του’’.

Χωρίς προϋποθέσεις, εν λευκώ, χωρίς δεσμεύσεις και έλεγχο πεπραγμένων. Όσοι υποστήριζαν ότι αυτές οι θεσμικές λειτουργίες απαιτούν την ενεργή συμμετοχή του πολίτη στα πλαίσια μιας Δημοκρατικής πολιτείας, εισέπρατταν την ειρωνεία, τον χλευασμό και την απαξίωση από την πλευρά των κρατούντων. Τους παρουσίαζαν ως τους ‘’γραφικούς του χωριού’’.

Πολύ σύντομα, όταν η κοινωνία [κυρίως στην μικρή κλίμακα της πόλης και της γειτονιάς αλλά κάποιες φορές και στην μεγάλη κλίμακα της χώρας – πχ μνημόνια, πλατείες] βρέθηκε σε κίνδυνο ή στην ανάγκη και αποφάσισε να αντιδράσει, το έκανε όχι με τον  τρόπο που το συστημικό πλαίσιο προσδιορίζει, αλλά με έναν διαφορετικό που ταιριάζει περισσότερο με την …’’γραφικότητα’’.

Οι άνθρωποι άφηναν στην άκρη τις κομματικές ταυτότητες, συγκροτούνταν σε σώμα δημιουργώντας συνέλευση και λαμβάνοντας αποφάσεις, ισότιμα, χωρίς ‘’σωτήρες’’ και ενδιάμεσους με ιδιαίτερα προνόμια. Εάν υπήρχε ανάγκη κάπου να μεταφερθούν οι αποφάσεις τους, ορίζονταν εκπρόσωποι ανακλητοί. Κάπως έτσι θα μπορούσε να περιγραφεί με λίγα λόγια το κίνημα πολιτών και ο τρόπος λειτουργίας του.

Καθώς τα φαινόμενα αυτά πλήθαιναν και απλώνονταν σε όλη τη χώρα το πολιτικό σύστημα παρακολουθούσε αλλά δεν ανησυχούσε. Γνώριζε ότι καθώς οι κινηματικές αυτές πρωτοβουλίες ήταν κυρίως τοπικού και μονοθεματικού χαρακτήρα είχαν ημερομηνία λήξης. Είτε με επιτυχία, είτε με αποτυχία όσον αφορά τον επιδιωκόμενο σκοπό. Μετά επέστρεφε η ‘’κανονικότητα’’. Ήταν ελάχιστες οι περιπτώσεις που αυτός ο τρόπος οργάνωσης του κινήματος των πολιτών για ένα επιμέρους θέμα, στάθηκε η αφορμή να τεθεί το πολιτειακό ζήτημα στο σύνολό του. Δηλ. το κίνημα των πολιτών να αποτελέσει πηγή εμπειρίας και έμπνευσης για ένα είδος  πολιτειακής οργάνωσης και διαχείρισης των κοινών στην σύγχρονη εποχή, με τον πολίτη ενεργό και συμμέτοχο.

Ήταν η ανάγκη τελικά που έθεσε το πολιτειακό ζήτημα στο επίκεντρο. Η εποχή των μνημονίων και οι πλατείες είχαν σαν βασικό σύνθημα ‘’κάτω η χούντα των μνημονίων και το σάπιο πολιτικό τους σύστημα. ‘Αμεση’ δημοκρατία τώρα’’. Πως όμως να υλοποιηθεί ένα τέτοιο σύνθημα εφόσον η κοινωνία και οι άνθρωποι που καλούνταν να το κάνουν πράξη στην μεγάλη κλίμακα της χώρας, δεν το είχαν προσπαθήσει στην μικρή κλίμακα της γειτονιάς ή της πόλης τους; Παρόλα αυτά ο ‘’σπόρος’’ είχε πέσει.

Στο βαθμό που το πολιτικό σύστημα δεν ήθελε ή αδυνατούσε να ανταποκριθεί στις κοινωνικές ανάγκες, η απαξίωσή του σε ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας άρχισε να παίρνει διαστάσεις. Ο ‘’πολίτης’’ και το ‘’κίνημα πολιτών’’ άρχισε να μπαίνει δυναμικά στο κεντρικό πολιτικό ‘’παιχνίδι’’ σαν κάτι νέο, πιασάρικο και γοητευτικό. Συστημικοί πολιτικοί και αναλυτές δείχνουν ‘’πρόθυμοι’’ να συζητήσουν για κάποιες ‘’παραχωρήσεις’’ σε θεσμικά αιτήματα των πολιτών. Παράλληλα νέοι, υπό δημιουργία πολιτικοί σχηματισμοί, με αντισυμβατική κριτική στάση απέναντι στο σύστημα, αποφεύγουν τη λέξη ‘’κόμμα’’ και προτιμούν τον όρο ‘’κίνημα πολιτών’’.

Κάπου εδώ βρίσκεται το τέλος της ‘’εποχής της αθωότητας’’ και της ‘’γραφικότητας’’. Είναι ανάγκη να πορευτούμε με επίγνωση, ανοιχτούς ορίζοντες και υποψιασμένοι ταυτόχρονα.

Ο προσδιορισμός των χαρακτηριστικών που περιγράφουν μια πολιτική πρωτοβουλία δεν είναι ζήτημα απλώς ονοματοδοσίας αλλά μορφής και περιεχόμενου. Εάν ένα ‘’κίνημα πολιτών’’ λειτουργεί με τρόπο γραφειοκρατικό – συγκεντρωτικό, χωρίς συλλογικές και συμμετοχικές διαδικασίες στο εσωτερικό του, σε τι θα διαφέρει από ένα κλασσικό κόμμα; Εάν κάτι τέτοιο δεν γίνει από τα πρώτα βήματα της συγκρότησής του, θα είναι εύκολο να γίνει μετά; Εάν δεν υπάρχουν δημοκρατικές διαδικασίες στο εσωτερικό του, πως θα υπάρξουν στην σχέση του με την κοινωνία; Και τι θα έχει μείνει τελικά από ένα τέτοιο ‘’κίνημα πολιτών’’; Μα ένα αυθεντικό, κλασσικό, γραφειοκρατικό κόμμα με ότι αυτό συνεπάγεται.

Το σχόλιο αυτό δεν έχει καμία πρόθεση να κρίνει ή να αποτρέψει τον οποιονδήποτε θέλει  να συμμετάσχει στην δημιουργία  μιας πολιτικής πρωτοβουλίας. Αυτό που θέλει να καταθέσει είναι το ότι μια πολιτική πρωτοβουλία στον χώρο του κινήματος των πολιτών, εάν δεν μελετήσει την μέχρι τώρα πείρα αυτού του κινήματος [από άγνοια ίσως] και τις καλύτερες των προθέσεων να έχει δεν θα τα καταφέρει. Να θυμηθούμε πόσες πολιτικές πρωτοβουλίες ‘’καλών προθέσεων’’ βγαλμένες μέσα από τα κινήματα, έληξαν σύντομα και άδοξα γιατί ακριβώς αγνόησαν αυτήν την πείρα.

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι εφόσον η  δημιουργία ενός μεγάλου κινήματος πολιτών με στόχο την συμμετοχή της κοινωνίας στην διαδικασία λήψης των αποφάσεων σε μια χώρα Ευρωπαϊκή στον σύγχρονο μετανεωτερικό κόσμο είναι κάτι το νέο, η πορεία προς αυτήν την κατεύθυνση αναγκαστικά περνάει μέσα από ‘’αχαρτογράφητα νερά’’. Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι ανάγκη πριν κάποιο βήμα να γίνεται μελέτη της εμπειρίας του προηγούμενου ώστε να βγαίνουν τα απαραίτητα συμπεράσματα. Εάν θέλουμε να σταματήσουμε να μετράμε αποτυχημένες προσπάθειες και ‘’χαμένες ευκαιρίες’’.

►Ούτε «ψεκασμένη», ούτε «εξεγερμένη»: η «αντισυστημική ψήφος» αναζητά την πολιτική αλλαγή

Του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου

Οι συστημικοί πολιτικοί σχηματισμοί υπόσχονται ‘’αλλαγές’’ και ‘’λύσεις’’, ζητώντας ψήφο στις εκλογές και θέλουν τους πολίτες απλώς ψηφοφόρους – χειροκροτητές – οπαδούς. Οι ίδιοι οι πολιτικοί σχηματισμοί λειτουργούν σαν εκλογικοί μηχανισμοί και ρουσφετολογικά γραφεία, με επικεφαλής ηγέτες σχεδόν ‘’σωτήρες’’ που με κάποιο μαγικό τρόπο θα λύσουν εύκολα κάθε πρόβλημα χωρίς οι απλοί πολίτες να χρειάζεται να κάνουν τίποτε άλλο πέρα από το να τους το αναθέσουν με την ψήφο τους. Γνωστά πράγματα.

 Ένας πολιτικός σχηματισμός στον χώρο του κινήματος των πολιτών, δεν μπορεί να ζητάει ή να αφήνει να εννοηθεί ότι ζητάει από τους πολίτες τα ίδια πράγματα. Θα πρέπει να πει καθαρά τι περιμένει από αυτούς και κυρίως να τους εμπνεύσει με το δικό του παράδειγμα για την αξία της συμμετοχής και της εθελοντικής προσφοράς στον αγώνα για το κοινό καλό, να τους βοηθήσει στην ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών.

Η κοινωνία έχει δείξει τον δρόμο…. Καθώς το κίνημα των πολιτών μπαίνει στο επίκεντρο, η εποχή της αθωότητάς του παίρνει τέλος ….

Πηγή: social media

από dromosanoixtos.gr