Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη *
Ο "Κατεργάρης-Απατεώνας" είναι - σύμφωνα με την Γιουνγκιανή τυπολογία - η μορφή που εμφανίζεται όταν τα πράγματα έχουν ήδη αρχίσει να σαπίζουν. Δεν έρχεται για να χτίσει, έρχεται για να αποκαλύψει. Παραβιάζει κανόνες, γελοιοποιεί θεσμούς, διαλύει βεβαιότητες. Κινείται ανάμεσα στο σοβαρό και το γελοίο, στο αληθινό και το υπερβολικό. Και γι’ αυτό προκαλεί ταυτόχρονα σοκ και ανακούφιση, καθώς "λέει" αυτό που πολλοί σκέφτονται, αλλά δεν τολμούν να εκφράσουν.
Δεν λειτουργεί απλώς ως πολιτικός ηγέτης. Λειτουργεί ως φορέας αυτού του αρχέτυπου. Δεν σέβεται τους κανόνες του παιχνιδιού, τους εκθέτει απροσχημάτιστα. Δεν προσπαθεί να πείσει με συνέπεια, αλλά επιβάλλεται με ένταση. Δεν οικοδομεί ένα συνεκτικό αφήγημα, αλλά αποδομεί τα υπάρχοντα. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, αναδεικνύει κάτι που προϋπήρχε: την κενότητα, την υποκρισία και την αποσύνδεση-απονοηματοδότηση του ίδιου του συστήματος.
Αυτό εξηγεί και το παράδοξο της απήχησής του. Σε μια κοινωνία που έχει χάσει την πίστη της όχι μόνο στους θεσμούς, αλλά και σε οτιδήποτε, αυτός που τους γελοιοποιεί δεν θεωρείται απειλή, αλλά αυθεντικός. Η έλλειψη φίλτρου δεν εκλαμβάνεται ως πρόβλημα, αλλά ως ειλικρίνεια. Η υπερβολή δεν απορρίπτεται, αλλά λειτουργεί ως ένδειξη ισχύος.
Ο "Κατεργάρης", όμως, έχει διπλή φύση. Από τη μία, ίσως είναι απαραίτητος γιατί σπάει τις ψευδαισθήσεις, φέρνει τη Σκιά στην επιφάνεια, αποκαλύπτει αυτό που το σύστημα προσπαθεί να κρύψει. Από την άλλη, αν δεν ακολουθηθεί από μια νέα μορφή νοήματος, γίνεται παγίδα. Η αποδόμηση μετατρέπεται σε μόνιμη κατάσταση. Η κοινωνία αποσυντίθεται περαιτέρω.
Ο Τραμπ δεν δημιουργεί κάτι καινούριο. Λειτουργεί ως καταλύτης μιας διαδικασίας αποδόμησης της Δύσης που είχε ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες.
Και αυτό είναι το κρίσιμο: δεν είναι η αιτία της κρίσης, αλλά η έκφρασή της. Ένα σύμπτωμα μιας κοινωνίας που δεν πιστεύει πια σε αυτά που έχει χτίσει, αλλά δεν έχει ακόμη βρει με τι θα τα αντικαταστήσει.
Ο «Κατεργάρης» δεν καταστρέφει τον κόσμο. Αποκαλύπτει ότι ο κόσμος έχει ήδη αρχίσει να καταρρέει. Αλλά όταν η αποδόμηση δεν συνοδεύεται από νέο νόημα, τότε δεν οδηγεί σε αναγέννηση.
Οδηγεί σε κενό. Και το κενό δεν μένει κενό. Γεμίζει με ένταση, με σύγκρουση, με ισχύ χωρίς κατεύθυνση.
Ο Donald Trump δεν είναι το τέλος της ιστορίας. Είναι η στιγμή που η Δύση αντικρίζει τον εαυτό της χωρίς τις δήθεν ορθολογικές της αυταπάτες.
* Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, Διδάσκων Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis.
Πηγή: social media
0 Σχόλια
Tο kozanara.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.