Το ενερ­γειακό ξεπούλημα μιας χώρας

Το πρόβλημα είναι ότι η χώρα χάνει τον έλεγχο της πιο στρα­τη­γι­κής υπο­δο­μής της: της ενέρ­γειας.

Του Βασίλη Λύκου *

Η ελ­λη­νική ενερ­γειακή πολι­τική έχει πάψει εδώ και καιρό να λει­τουρ­γεί με όρους εθνι­κής στρα­τη­γι­κής. Λει­τουρ­γεί πλέον με όρους αγο­ράς, χρη­μα­τι­στη­ρια­κής απόδο­σης και επεν­δυ­τι­κών συμ­φε­ρόντων. Και το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό σύμ­βολο αυτής της μετάλ­λα­ξης είναι η ΔΕΗ.

Η επι­χείρηση που χτίστηκε ως πυλώ­νας δημόσιας ανάπτυ­ξης μετα­τρέπε­ται στα­διακά σε πολυ­ε­θνικό ενερ­γειακό όχημα, με το ελλη­νικό δημόσιο να περιο­ρίζε­ται πλέον περίπου στο 33% μετά τις αλλε­πάλ­λη­λες αυξήσεις κεφα­λαίου.

Ο δημόσιος έλεγ­χος απο­δυ­να­μώ­νε­ται, ενώ ισχυρά διε­θνή funds απο­κτούν ολο­ένα μεγα­λύτερη επιρ­ροή. Ανάμεσά τους το CVC Capital Partners, κολοσ­σός με δια­χείριση άνω των 150 δισ. δολα­ρίων, που έχει ήδη επε­κτα­θεί στην Ελλάδα σε υγεία, τρόφιμα, υπο­δο­μές και ενέρ­γεια, με διε­θνή κεφάλαια και δια­συν­δέσεις που φτάνουν μέχρι επεν­δυ­τικά κέντρα της Μέσης Ανα­το­λής.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι έρχο­νται επεν­δύσεις. Το πρόβλημα είναι ότι η χώρα χάνει τον έλεγχο της πιο στρα­τη­γι­κής υπο­δο­μής της: της ενέρ­γειας.

Και μέσα σε αυτήν τη δια­δι­κα­σία η Ελλάδα κατα­στρέφει μόνη της ένα από τα τελευ­ταία εργα­λεία ενερ­γεια­κής στα­θε­ρότη­τας που δια­θέτει: τον εγχώ­ριο λιγνίτη.

Η Πτο­λε­μα­ΐδα 5 κόστισε περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Παρα­δόθηκε το 2023 ως η πιο σύγ­χρονη λιγνι­τική μονάδα της Ευρώ­πης, με απόδοση άνω του 41% και σημα­ντικά χαμη­λότε­ρες εκπο­μπές από τις παλιές μονάδες. Σχε­διάστηκε για να λει­τουρ­γήσει επί δεκα­ε­τίες και να απο­τε­λέσει μετα­βα­τικό πυλώνα ενερ­γεια­κής ασφάλειας.

Κι όμως, μόλις τρία χρόνια μετά, οδη­γείται σε μετα­τροπή σε μονάδα φυσι­κού αερίου έως το 2026.

Με απλά λόγια: η χώρα πλήρωσε δισε­κα­τομ­μύρια για μια σύγ­χρονη μονάδα λιγνίτη και τώρα την κλείνει προ­τού καν απο­σβέσει το κόστος της.

Την ίδια στιγμή λιγνι­τικά κοι­τάσματα από την Πτο­λε­μα­ΐδα, τη Μελίτη και την Αχλάδα απα­ξι­ώ­νο­νται, ενώ η Ελλάδα αυξάνει την εξάρ­τησή της από εισα­γόμενο LNG. Δηλαδή εγκα­τα­λείπει εγχώ­ριο καύσιμο για να εξαρ­τη­θεί από ένα από τα πιο ασταθή και γεω­πο­λι­τικά ευάλωτα καύσιμα στον κόσμο.

Και εδώ βρίσκε­ται η μεγάλη αντίφαση. Όταν το μπρεντ κινείται στα 100-120 δολάρια το βαρέλι και διε­θνείς εκτι­μήσεις μιλούν ακόμη και για 150 δολάρια σε περίπτωση γενι­κευ­μένης κρίσης στη Μέση Ανα­τολή, το κόστος ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής από LNG μπο­ρεί να εκτο­ξευ­τεί στα 150-170 €/MWh. Αντίθετα, η Πτο­λε­μα­ΐδα 5 λει­τουρ­γεί σε επίπεδα περίπου 120-130 €/MWh. Δηλαδή η «παρω­χη­μένη» εγχώ­ρια μονάδα βρίσκε­ται σε χαμη­λότερο ή αντίστοιχο κόστος από το εισα­γόμενο φυσικό αέριο σε συνθήκες κρίσης. Και παρ’ όλα αυτά κλείνει.

Γιατί; Διότι το σημε­ρινό μοντέλο αγο­ράς δεν αντα­μείβει τη στα­θε­ρότητα. Αντα­μείβει τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική δια­χείριση της μετα­βλη­τότη­τας.

►Το αφανές τέταρτο μνημόνιο του Μητσοτάκη

Του Νίκου Γουρλά

Οι ΑΠΕ έχουν χαμηλό κόστος παρα­γω­γής. Αυτό είναι πραγ­μα­τι­κότητα. Όμως η τελική τιμή ρεύμα­τος στην Ευρώπη καθο­ρίζε­ται από το ακρι­βότερο καύσιμο που μπαίνει στο σύστημα, δηλαδή το LNG. Έτσι, ακόμη κι όταν παράγε­ται φτηνή ενέρ­γεια από ήλιο και αέρα, ο κατα­να­λω­τής πλη­ρώ­νει τιμές φυσι­κού αερίου. Και γι’ αυτό η Ελλάδα παρα­μένει μία από τις ακρι­βότε­ρες αγο­ρές ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας στην Ευρώπη, με νοι­κο­κυ­ριά και μικρο­με­σαίες επι­χει­ρήσεις να εξα­ντλούνται ενερ­γειακά.

Δεν είναι τυχαίο ότι ξένα funds εισ­ρέουν μαζικά στην ελλη­νική αγορά ΑΠΕ:

Περίπου 250 εκατ. ευρώ από τη Macquarie για την Enel Green Power Hellas. Περίπου 253,5 εκατ. ευρώ από Foresight και Mirova για φωτο­βολ­ταϊκά έργα.

Νέα funds εκα­το­ντάδων εκα­τομ­μυ­ρίων σε ενερ­γεια­κές υπο­δο­μές.

Γιατί έρχο­νται; Επειδή η Ελλάδα προ­σφέρει το ιδα­νικό περι­βάλ­λον: υψη­λές τιμές, εγγυ­η­μένες απο­δόσεις και μετα­φορά του ρίσκου στον κατα­να­λωτή.

Το απο­τέλε­σμα είναι ένα σύστημα όπου τα κέρδη ιδι­ω­τι­κο­ποιούνται και το κόστος κοι­νω­νι­κο­ποιείται.

Η ΔΕΗ απο­μα­κρύνε­ται από τον δημόσιο χαρα­κτήρα της. Ο λιγνίτης εγκα­τα­λείπε­ται όχι επειδή είναι τεχνικά άχρη­στος, αλλά επειδή είναι πολι­τικά ανε­πι­θύμη­τος. Και η χώρα μετα­τρέπε­ται στα­διακά από παρα­γωγό ενέρ­γειας σε πελάτη διε­θνών αγο­ρών.

Αυτό δεν είναι ενερ­γειακή μετάβαση. Είναι ενερ­γειακή εξάρ­τηση με πράσινο περι­τύλιγμα.

* Ο Βασίλης Λύκος είναι δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης του Πανεπιστημίου Κρήτης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας

Πηγή: documentonews.gr

από dromosanoixtos.gr